Cải tạo đất như thế nào

Xói mòn đất, câu chuyện không mới nhưng luôn được nhắc tới rất nhiều gần đây vì dường như hậu quả
của nó để lại đang gần kề hơn bao giờ hết. Ở Việt Nam có đến hơn 80% là đất nông nghiệp, trên các
vùng đồi núi, nếu không có cây che phủ thì hàng năm mỗi hecta mất đi trung bình 30-50 tấn đất, các
lòng hồ sông suối bị bồi lấp nhanh hơn rất nhiều so với bình thường, dẫn đến mất đi lớp đất mùn giàu
dinh dưỡng và nguồn nước dự trữ ở các lòng hồ, sông suối. Xói mòn đất trong nông nghiệp gây hậu quả
nghiêm trọng trong trồng trọt, ảnh hưởng lớn tới an ninh lương thực và nền kinh tế Nông Nghiệp của
Việt Nam.
Về các nguyên nhân gây ra xói mòn đất có 2 lý do chính như sau:
1. Do tự nhiên tác động
– Lực đập của giọt mưa tác động vào kết cấu đất làm vỡ các hạt đất và trôi theo dòng nước.
– Sức đẩy của gió cát phá hủy hạt đất, lấp các lỗ hổng trên mặt đất làm giảm tính thấm nước.
– Tăng dòng chảy trên mặt đất và rửa trôi lớp đất mặt, dòng nước chảy tập trung sẽ phá đất
thành rãnh, làm xói lở thành hào hố. Gió cát thổi nhiều gây sa mạc hóa.
2. Do tác động của con người
– Sử dụng đất không hợp lý, đô thị hóa, canh tác nông nghiệp khai thác đất quá mức, sử dụng
phân thuốc gây hại cho đất và hệ vi sinh vật đất.
– Phá rừng làm nương rẫy, không còn cây cối để ngăn cản dòng nước.
– Tưới nước cho trồng trọt không hợp lý, tưới quá nhiều làm rửa trôi lớp đất mặt.
– Chăn thả quá nhiều súc vật làm mất thảm cỏ thực vật đất.
– Không còn lớp thảm giữ nước cho nước thẩm thấu vô đất, gây xói mòn đất mạnh. Phá đất
nhanh hơn quá trình hình thành đất.

Để phòng và chống xói mòn đất có 4 biện pháp tổng hợp sau:
1. Nông nghiệp: Canh tác hướng hữu cơ, tạo lớp chất mùn giữ nước bằng vật liệu cây trồng mục
nát, trồng thảm cỏ, cây họ đậu,… để giữ nước, hạn chế lực đập của giọt mưa vào đất. Bón phân
hữu cơ để cải tạo đất, tạo độ mùn giữ nước, làm môi trường sống cho vi sinh vật đất như giun
đất nhằm duy trì độ tơi xốp và cấu trúc bền vững, giúp nước dễ thầm và dẫn vào đất, canh tác
theo các tầng đất, tạo rãnh giữ nước, khác nhau. Hạn chế sử dụng phân thuốc hóa học để tránh
làm chai đất, phá hủy môi trường sống của sinh vật có lợi cho đất.
2. Lâm nghiệp: Trồng rừng trên đầu nguồn, đồi núi, dọc ven biển ven sông, vùng ven sa mạc để
chắn gió cát, có rễ cây để giữ đất và giúp nước thấm vào đất, có cây để hạn chế dòng chảy của
nước,.. trồng nhiều cây xanh để điều hòa không khí hạn chế hiện tượng thời tiết cực đoan.
Xói mòn đất là câu chuyện không chỉ của riêng một ai, mỗi người dân đều có thể đóng góp sức lực của
mình. Thay đổi từ những thói quen nhỏ hàng ngày nhưng kết quả đem lại sẽ vô cùng quan trọng cho
tương lai cho chính mình và xã hội.